logo

Jannie van der Vaart

Tekeningen/jannievandervaart.png
“Nou ja, als ik niet meer tegen de spanning kan, dan snijd ik met een mes in mezelf. Daarom heb ik altijd iets met lange mouwen aan. Het helpt wel, maar niet zo lang, en de littekens blijven. En eigenlijk is het stom, want die spanning moet je toch anders oplossen.” Ook deze poging om ons te shockeren pareren we rustig met interesse: “laat eens zien, doet dat dan pijn?”. Zolang we dat kunnen, houden we een optimale kans op contact met haar.

Jannie was in het kader van het Jan Roosproject naar ons verwezen om te zien of wij iets aan haar situatie konden verbeteren. “Jan Roos” leek ons voor haar te hoog gegrepen en ook zelf gaf ze aan daar geen belangstelling voor te hebben. We mochten echter met haar doorgaan en stuurden haar na verloop van tijd een uitnodiging voor een eerste oriënterend gesprek. Een toen ze niet reageerde,een tweede. Nu kwam er wel een reactie alleen niet van Jannie maar van haar advocaat. Jannie zat een straf uit in Nieuwersluis en we zouden wel horen wanneer ze weer op vrije voeten was.
Na bijna een jaar is het zover en kunnen we eindelijk haar situatie waar we nog altijd heel weinig van weten in kaart brengen. Wie is Jannie van der Vaart en wat heeft ze gedaan om zo’n straf te verdienen?
Jannie is een leuke, goed uitziende vrouw van midden dertig met een stralende lach. “Innemend” is het eerste woord wat ons te binnen schiet. Maar een jaar cel plus 200 uur taakstraf krijg je niet voor lachen in de kerk of rijden door rood licht. Daar zit een heel verhaal achter, een verhaal waar je niet echt vrolijk van wordt. Ze legt het allemaal zonder reserves op tafel. Onderkoeld, een beetje achteloos, zonder zelfverwijt en zonder de omstandigheden de schuld te geven, alsof ze het verhaal van een film navertelt, waar zo zonder veel interesse naar gekeken heeft.
Haar moeder overleed toen ze vijf jaar was. Als jongste van drie kinderen hobbelde ze trouwhartig achter de anderen en haar vader aan. Maar al heel jong was ze verslaafd. Vader die haar daarom van de huishoudschool afhaalt om dan maar thuis het huishouden te doen. Diefstal en prostitutie om de verslaving te bekostigen. Ze woont zelden langer dan een paar weken op hetzelfde adres. Meer dan eens veroordeeld. Afkickprogramma’s helpen niet, de reclassering krijgt geen vat op haar. Ook de komst van een dochtertje brengt geen vastigheid in haar leven. Een blijvende fascinatie voor zelfverminking en pillen en psychiatrische opnames volgen. Diagnose: borderline. Haar voorlopige laatste wapenfeit: poging tot doodslag bij mislukte beroving.
Haar laconieke gedrag en vrolijke lach zijn bij nader inzien een doorzichtige camouflage voor een wanhopig en uitzichtloos leven. Een levenslange omgang met hulpverleners heeft haar geleerd sociaal gepaste antwoorden te geven. Maar de werkelijkheid is dat ze het heeft opgegeven iets te veranderen en dat haar eigen leven haar niets meer interesseert. Het enige wat haar aan het leven bindt, is haar dochtertje die ze eenmaal per maand een uurtje mag zien en die ze een keer per week mag bellen.
Wat kunnen wij nog? Die 200 uur dienstverlening moet nog vervuld.
In de tussentijd willen we nagaan welke tijdbesteding voor haar zinvol en haalbaar is. Om haar bestaan een beetje structuur te gaven, al was het maar voor haar dochtertje. Een en ander wordt belemmerd door het feit, dat de reclassering (”weet u wel hoeveel dossiers wij hier af te handelen hebben?”) geen haast maakt de taakstraf te regelen. Maar volgens Jannie’s advocaat kan zo’n straf altijd in regulier werk of dagbesteding ingepast worden. Om Jannie, die zegt zich dood te vervelen, niet intussen kwijt te raken, regelen we wat schoonmaak- en opknapwerk in ons kantoor.
“Goh, wat hebben jullie een leuke nieuwe medewerker”zei een oud collega van Sozawe die op bezoek kwam, “ik heb nog nooit iemand zo horen lachen”.

Terug naar publicaties
zoek